مرصاد العباد او نيز اين نظر را تاييد مىكند . او در سال 645 ه / 1247 م « 1 » وفات كرده است . خواجه همام الدين تبريزى : اهل تبريز است . از خواجه نصير الدين طوسى تحصيل علم كرده و به ديدار سعدى نايل آمده است . مرد بسيار متمكنى بود و به مولانا علاقهء زياد داشت . ظاهرا براى ديدار مولانا به قونيه سفر كرده است . افلاكى روايت مىكند كه غازان خان ، از قطب الدين شيرازى همام تبريزى و خليفهء براق بابا از حالات مولانا مىپرسيد « 2 » وفات او را به سال 713 ه / 1312 م نوشته‌اند . اما در كتابخانهء بارگاه مولانا كه امروزه موزهء آثار اسلامى شده است ، به شمارهء كهن 151 و شمارهء جديد 67 ديوان كبيرى نگهدارى مىشود كه محمود المولوى بن محمد - مثنوىخوان نوشته است . در حاشيهء صفحهء اول آن چنين آمده است : " نسخ كرد جميع غزليات اين ديوان را العبد الفقير الى الله الهادى همام ابن محمد الحامى التبريزى عفا الله عنهما آمين فى خامس عشر رمضان لسنة اثنين و ثمانين و سبعمائة . . . " « 3 » " هفت اقليم " وفات همام الدين تبريزى را 690 ه / 92 - 1291 م و " مجمل التواريخ " در 714 ه / 1314 م در صد و شانزده سالگى ذكر كرده است « 4 » - نام پدر همام الدين على است . نام پدر و تاريخ وفات نويسندهء غزليات با مشخصات پدر و تاريخ فوت همام تطبيق نمىكند . اين همام كه تبريزى و دوستدار مولاناست و ديوان غزليات را از ابتدا تا انتها

--> ( 1 ) تاريخ هجرى و ميلادى در اين مورد خطاهاى مطبعى داشت . اصلاحش كرديم . ( مترجم ) ( 2 ) مناقب العارفين ، ج 2 ، ص 848 . ( 3 ) ديوان كبير ، نسخهء خطى موزهء قونيه ، شمارهء 67 . ( 4 ) دانشمندان آذربايجان ، محمد على تربيت ، تهران ، 1314 شمسى ، ص 397 .